Fel mae llawer yn gwybod erbyn nawr, dwi wedi bod yn dioddef o iselder a gorbryder ers roeddwn i’n 16 oed, a dwi bellach yn 23… felly sawl blwyddyn erbyn hyn. Dwi wedi trio ambell i beth er mwyn helpu ymdopi, meddyginiaeth, sesiynau cwnsela a llawer mwy. Ond, y peth sydd wedi fy helpu i fwyaf dros y blynyddoedd yw rhedeg. Mae wythnos yma yn wythnos ymwybyddiaeth iechyd meddwl, a’r thema eleni yw symud er lles eich iechyd meddwl. Felly roedd rhaid fi sgwennu blog fach ar y pwnc…

 

Pedair blynedd yn nol dechreuais yn y brifysgol yn Abertawe, a dyna pryd mewn gwirionedd dechreuais i redeg… Roedd covid dal o gwmpas, ac roeddwn i dal yn cael cyfnodau gwael iawn gyda fy iechyd meddwl ac roedd gen i lawer o amser rhydd, felly es i allan am run fel fy ‘un dro’r diwrnod’ un dydd – a dwi heb edrych nôl ers hynny.

 

Roedd teimlo’r buddion corfforol yn ogystal â’r buddion meddyliol yn gwneud i mi eisiau mynd i redeg eto ac eto – oni’n byzzian oddi ar y ‘runners high’!! Daeth rhedeg yn dechneg ymdopi i mi drwy gydol fy nghyfnod ym mhrifysgol Abertawe felly, ac mae wedi parhau wrth i mi droedio mewn i fywyd gwaith. Os dwi’n teimlo’n ‘stressed’ rwy’n rhedeg, teimlo’n bryderus … rhedeg, fy mhen ar chwâl… ie you get it, rhedeg!

 

Nes i gychwyn rhedeg Parkun ar foreau Sadwrn gyda rhai o’m ffrindiau coleg a dechreuais i fwynhau’r elfen Gymdeithasol i redeg hefyd… O hynny, penderfynais seinio fyny ar gyfer ras 10km Abertawe, hwnnw oedd fy ras gyntaf… ac o fanno dwi wedi bod yn teimlo’r ‘byzz’ hyd yn oed mwy. Roedd rhedeg yn rhoi strwythur i’m diwrnod i ac yn rhoi rhywbeth i’w anelu tuag ato – ac ie roedd rhedeg rasys yn gwneud i mi deimlo’n ffantastig hefyd!!

 

Es i ‘mlaen i redeg mwy o rasys, ambell i hanner marathon… ac roeddwn i’n lwcus iawn bod gen i ai ffrindiau syn mwynhau rhedeg hefyd, felly cyfle gwych i gymdeithasu. Yn ogystal, dwi bellach wedi ymuno a chlwb rhedeg sy’n gymdeithasol iawn a’n ffordd grêt o ddod i adnabod pobl sydd a’r un diddordebau a mi, yn hytrach na mynd allan i yfed drwy’r amser…

 

Eleni, penderfynais roi nod enfawr i fy hunan o redeg marathon. Roedd y broses o ymarfer ar gyfer y ras yn un hynod anodd yn feddyliol a’n gorfforol. Dysgais lawer am fy hunan fel unigolyn, ac roedd dyfalbarhau yn elfen bwysig iawn iawn o’r broses. Bydde Elen 16 oed byth wedi dychmygu y bydde hin rhedeg marathon yn 23… ac mae gallu profi dy hunan a’r bobl o dy gwmpas yn anghywir yn deimlad mor anhygoel…

 

Mae rhedeg wirioneddol wedi newid fy mywyd i. Mae’n rhoi pwrpas i fy niwrnodau i ac yn gwneud i mi deimlo’n anhygoel !! Doeddwn i ddim yn coelio  pan ddwedodd rhywun wrtha’i: “gwylia tan pan gei di’r byg”, Ac maen nhw’n wir, gallai byth ddychmygu fy mywyd heb redeg!

Dysgu byw gyda iselder a gorbryder

Mai wedi bod yn amser ers i mi eistedd o flaen fy laptop ac ysgrifennu blog fach… Rwy’n credu ei fod dros flwyddyn bellach, felly dyma fynd ati eto.

Ers ddechrau cael symptomau o iselder yn 16 oed, cael fy rhoi ar antidepressants tra yn yr ysgol uwchradd a sawl gwrs o therapi, mae dysgu sut i ddelio gydag iselder a gorbryder wedi bod yn rhan mawr o’r siwrne. Rwy’n credu nawr, wrth edrych yn ôl ar y cyfnodau tywyll o fy mywyd, rydwyf bellach wedi dysgu’n fawr sut i ddysgu ymdopi gyda’r symptomau a beth sy’n fy helpu i deimlo ychydig bach fwy ‘normal’?( beth bynnag ydy normal!!)

I fi, mae bod yn onest gyda fy hunain wedi bod yn hollbwysig. Gall rhai diwrnodau teimlo mor dywyll, fel bod popeth yn amhosib a’r pethau hawsa’ i’w gwneud yn cymryd pob owns o ymdrech. Ond dwi’n cofio yn ystod un sesiwn therapi a’m therapydd yn dweud wrthai pa mor bwysig oedd teimlo’r teimladau hynny. Hynny drwy eistedd gyda’r teimladau a gadael i dy hun teimlo be ti’n teimlo gan beidio eu hosgoi nhw. Fe wnaeth hyn wneud i mi sylweddoli pa mor bwysig oedd dysgu fod teimlo fel hyn yn ocê ac ni gyd yn ddynol, nid robots ydyn ni ar ddiwedd y dydd.

Mae siarad wedi bod yn hollbwysig i mi yn bendant, ac ymddiried yn y bobl sydd o’m cwmpas wedi bod yn rhan mawr hefyd o’r siwrne. Roedd dysgu gallu cyfaddef mod i’n cael diwrnod drwg yn rhywbeth anodd i fi fel person sy’n ymddangos yn eithaf bubbly. Roeddwn i’n tueddu cadw pethau i fy hunan er mwyn osgoi rhoi’r baich ar rywun arall, ond nid hynny yw’r achos. Ond, drwy rannu’r ffordd chi’n teimlo gyda rhywun arall, yn sicr rydych chi’n lleihau’r baich hwnnw. Yn ogystal â siarad, gwelais fod ysgrifennu fy nheimladau ar bapur (fel y blog ma) yn helpu’n fawr hefyd. Mae taflu popeth sydd ar eich meddwl ar ddarn o bapur yn rhyddhad enfawr, ac yn oleia helpu lleddfu ychydig o’r boen.

Mewn gwirionedd, mae rhedeg ac ymarfer corff wedi bod yn lifesaver. Fy nihangfa mewn cyfnodau tywyll. Weithiau does gen i ddim owns ohona i eisiau rhedeg, ond mae’r runners high ar ddiwedd run yn gwneud gwahaniaeth enfawr i’m hiechyd meddwl. Pan yn y Brifysgol, unrhyw adeg roeddwn yn cael diwrnod drwg neu’n teimlo pwysau, roeddwn yn rhoi fy sgidie mlaen a mynd i redeg ac rwy’n ceisio gwneud hynny nawr wrth weithio llawn amser – mae’n help mawr!

Yn sicr, dwi dal i gael diwrnodau gwael ac mae hynny bownd o ddigwydd. Rwy’n dysgu sut i fyw gyda’r diwrnodau yma (sydd wedi bod yn heriol), a beth yw’r triggers ar gyfer y teimladau yma – ac mae rhain yn wahanol iawn i bawb! Er mod i’n rhannu’r blog hwn ar Ddiwrnod Iechyd Meddwl y Byd, rwy’n credu fod hi’n hollbwysig i drafod y pwnc yma drwy gydol y flwyddyn hefyd. Doeddwn i byth yn gweld fy hunan yn gweld hi drwodd i orffen y Chweched Ddosbarth yn yr ysgol Uwchradd, heb sôn am raddio a chychwyn gyrfa yn y maes roeddwn yn dymuno gweithio ynddo. Felly, i unrhyw un sy’n darllen hwn, mae bywyd werth e. Efallai nad ydych yn teimlo hynny ar hyn o bryd, ond mae pethau gwell i ddod!!

Nid wy’n credu fod digon o bobl yn siarad am y pwysau o orfod yfed alcohol a mynd allan i yfed fel myfyriwr yn y brifysgol. Rydwyf yn fy ail flwyddyn bellach ac rwy’n dal i deimlo’r pwysau o yfed a chymdeithasu’n wythnosol. Mae yfed yn grêt i gael cymdeithasu a thynnu ychydig o’r pwysau o gyfarfod pobl newydd a gwneud ffrindiau newydd, ond nid ydym yn siarad digon am y teimlad diwrnod wedyn, neu hyd yn oed i mi, diwrnodau wedyn. Dwi’n profi ‘hanxiety’ ofnadwy ac mae’n bygro fi am ddyddiau gan effeithio ar fwy hwyliau, ac wedi i mi adfer, mae’n rhaid gwneud y rhu’n peth eto ac eto. Weithiau, teimla fel mai’r peth gorau i wneud yw yfed drosodd a drosodd gan fod alcohol yn ein gwneud yn ddideimlad ac fel bod popeth yn grêt; Ond peidiwch adael iddo eich twyllo!

Fel rhywun sy’n cymryd antidepressents, rwy’n mynd yn hollol groes yw defnydd wrth gymryd depressant ru’n bryd… Dwi’n lwcus o allu dysgu fy limit fwyfwy o ran dysgu sut i ddweud na wrth alcohol o bryd i’w gilydd gan fod eu heffaith yn sylweddol, ond weithiau nid yw hi mor hawdd â hynny, yn enwedig pan chi’n stressed. Drwy fod yn rhan o gymdeithas, mae digwyddiadau wythnosol yn cael eu cynnal, ac mae gweld pawb yn joio a’n cymdeithasu yn achosi FOMO hiwj, ond chi’n gwybod yr effaith y mae’n cael arnoch, ond yn dewis yfed beth bynnag. Mae’n gylch ddiddiwedd.

Y peth orau i wneud (ac fel dwi’n trio’i wneud) yw gallu dysgu sut a phryd i ddweud na. Sut i sylweddoli fod rhywbeth ddim o fudd i chi ac os ydych yn teimlo’n isel rhyw ddiwrnod, y peth diwethaf y dylai chi wneud yw yfed llawer o alcohol, yn bendant byddwch yn teimlo’n waeth y diwrnod wedyn. Ceisiwch beidio gwrando ar y peer pressure o’ch cwmpas chi, dwi’n gwybod does dim drwg yn yr hyn mae eich ffrindiau’n ei wneud, yn sicr dim ond eisiau i chi joio y maen nhw. Er hynny, weithiau ni fyddent yn deall y ffordd y bydd yfed yn gwneud i chi deimlo. Mae siarad yn onest yn helpu hefyd. Agorwch fyny gan ddweud, “dwi ddim yn credu y dylai fi yfed heno, bydd e’n effeithio ar fy iechyd meddwl” ac yn sicr os ydynt yn ffrind go iawn y bydda nhw’n deall yn iawn.

Felly, os ydych chi’n fyfyriwr sydd hefyd yn gweld hi’n anodd cadw fyny ar nosweithiau allan, noson ‘peint tawel’ sy’n troi fewn i’r noson wyllta erioed. Cofiwch fod hi’n hollol normal i deimlo fel yna o bryd i’w gilydd. Sicrhewch eich bod yn mwynhau eich hunain, ond cofiwch fod angen gofalu am eich hunain hefyd.

Mae’n Wythnos Ymwybyddiaeth Iechyd Meddwl yr wythnos hon, a’r thema ydy caredigrwydd. Mai’n hynod o bwysig i fod yn garedig gydag eraill, ond yn bwysicach oll gyda’ch hunain. “Be your own best friend”❤️

Erbyn hyn, mae dros tair mlynedd ers i mi gychwyn dioddef o iselder, a mae’r daith honno wedi bod yn un hir ond yn un werthfawr. Dwi wedi dysgu gymaint am fy hun yn ystod y tair mlynedd dwythaf, dwi wedi dysgu sut i ymdopi, a be sy’n neud fi’n hapus fel unigolyn yn ogystal â adnanod y ‘triggers’, a hefyd rwy’n ddigon bodlon siarad yn hollol agored am deimladau a iechyd meddwl!

Os ydych yn teimlo fel eich bod yn stryglo ar hyn o bryd, cofiwch bod wastad rhywun yna i wrando- boed yn ffrind, teulu neu’n gydweithiwr. Er ein bod ni mewn lockdown a mae bopeth yn wahanol i’r arfer, mae’r pobl sy’n eich caru chi ond ochr arall i’r ffôn. Mae rhywun yna i wrando BOB TRO! Mae facetime, galwadau ffôn a’r cyfryngau cymdeithasol yn fendith ar hyn o bryd🙌🏻

Mae gan bawb Iechyd Meddwl, felly mae’n bwysig ofnadwy normaleiddio’r ffaith fod pobl yn cael diwrnodau gwael, mae’n hollol normal! Does dim enfys heb law, felly mae’r diwrnodau gwael hyn yn ein helpu i werthfawrogi’r diwrnodau da.

Yn ystod yr wythnos, mae’n bwysig i bobl adlewyrchu ar eu gweithredoedd tuag at eraill a’u hunain. Ydych chi’n gweithredu’n garedig? Ta oes le i wella? Dysgwch ffurf o weithredu’n fwy charedig. “Kindness is free”, nid ydych yn gwneud unrhyw ddrwg i’ch hunain drwy fod yn glen i eraill.

Credaf, heb y profiadau hyn, ni fyswni y person ydwi heddiw. Mae ein profiadau yn ein herio ni, a’n gwneud ni’n gryfach ar yr ochr arall. Byddwch yn bositif, gofalwch am eich hunain ac eraill, byddwch yn garedig a cadw’ch yn saff❤️⭐️

Mai’n gyfnod bach rhyfedd dydy? Da’ni gyd yn sownd yn ty a dim ond yn cael mynd allan am dro unwaith y dydd. Ar rai diwrnodau dyna yw’r fwyaf gyffroes am y diwrnod – mae’n hynod o ail adroddus…

Ond, dim blog er mwyn teimlo piti yw hwn. Mae’n gyfnod anodd i bawb ac mae’n hollol iawn i deimlo yn isel bob hyn a hyn! Dwi wedi cael ambell i ddiwrnod lle ro’ni’n teimlo’n isel a’n ddi-fynadd gan jest gwysgo fy mhyjamas drwy’r dydd – Ac mae hynny’n HOLLOL iawn.

Rydyn ni’n gorfod aros yn y ty, yn edrych ar yr ru’n pedwar wal drwy’r dydd- mai’n sefyllfa hollol wahanol i ble roedden ni rhyw fis yn ôl, felly yn sicr rhaid cymryd amser i’ch hun er mwyn canolbwyntio ar chi’ch hunain gan ddod i arfer i’r sefyllfa. Os yda chi fel fi, yn mwynhau galafantio a crwydro drwy’r adeg gan byth fod adra, mai’n hyd yn oed fwy o sialens i ddod i delerau â hyn i gyd.

Dwi’n trio ngorau i gadw’n bositif yn ystod y cyfnod. Mai’n hynod o bwysig i wneud hynny!! (Mae darllen dyfyniadau yn fy helpu i gan roi hwb enfawr i mi a’r ffordd dwi’n teimlo). Gwnewch yn fwyaf o’r amser hyn. Siaradwch gyda’ch ffrindiau, trïwch rhywbeth newydd, cychwynwch prosiect hollol newydd, cymdeithasu gyda’ch teulu neu defnyddio’r amser hwn i ffocysu ar eich hunain. – Nid oes rhaid i’r cyfnod yma fod yn negyddol o gwbl!!

Y ffordd dwi’n ceisio cadw’n brysur ydy sicrhau fy mod yn gwneud rhestr ‘to do’ ar gyfer y diwrnod neu’r wythnos hwnnw (gan beidio bod rhy galed ar fy hun) ac yna ceisio fynd drwy’r rhestr pan dwi’n gallu. Mae hyn wir yn helpu. Rwyf hefyd yn rhoi digon o amser i wneud ymarfer corff yn ddyddiol, gan gynnwys mynd am dro gyda fy nghŵn gorjys. Mae mynd am dro yn yr awyr agored wastad yn gwneud gwahaniaeth i’r ffordd dwi’n teimlo. Gwnewch y mwyaf ohono!

Os ydych chi’n debyg i fi ac yn mwynhau defnyddio’ch ffôn neu’ch teclynnau digidol… Mae gymaint o ddigwyddiadau ar-lein a pethau gwych i’w gwneud yn ystod y cyfnod i ddiddanu’n hunain. Dwi wrth fy modd efo grwp ‘Côr-ona’ ar gweplyfr, mae gymaint o bobl gwahanol yn canu ac yn cyfrannu fidios hynod wych o nhw’n canu. Mae’n codi calonnau pobl yn ddyddiol! Yn ychwanegol, dwi wedi neud ychydig o sialensau gwirion ar-lein. Mae’r cyfryngau cymdeithasol yn wych mewn cyfnodau fel hyn, rydym yn cael digonedd o gyfleoedd gwahanol i gymdeithasu gyda ffrindiau, ar facetime neu zoom fel enghraifft.

Er hynny, dwi wastad yn sicrhau fy mod yn rheoli fy amser ar-lein. Gall ormod o amser ar-lein fod yn ‘trigger’ i fy iechyd meddwl, a dwi’n siwr ei fod yn ‘trigger’ amlwg i sawl eraill hefyd (Rhai diwrnodau dwi’n stryglo i reoli hyn – OND mae hynny’n iawn!) Geshi ddiwrnod llawn dop o wylio Tracy Beaker diwrnod blaen haha!

Does dim angen i chi fod yn weithgar bob dydd, mae’n gyfnod anodd i ddweud y lleiaf felly peidiwch a rhoi gormod o straen ar eich hunain! Cofiwch fod wastad rhywun yna i wrando ar eich problemau os ydych yn cael cyfnod anodd, neu’n gweld hi’n anodd ymdopi. Pe bai’n wyneb i wyneb gyda’ch teulu neu dros y ffôn gyda ffrind. Y peth pwysicaf ydy SIARAD!

Does dim byd yn para am byth, felly mae’n gyfle i ni ddangos i’n hunain pa mor gryf ydym ni! Fe ddaw eto haul ar fryn. Felly, yn y cyfamser, tra’n disgwyl am yr haul, GWENWCH a dysgwch sut i ddawnsio yn y glaw!!

Waaa, dyma fy mlog gyntaf yn 2020. Dwi heb ‘sgwennu llawer ers chydig fisoedd, ond dwi’n ôl! Cyn y nadolig, gofynais i’m dilynwyr Instagram am unrhyw syniadau neu rhywbeth y byddent yn  hoffi gweld mewn blog, neu unrhyw syniadau ar bynciau i’w ysgrifennu amdanynt, a ges i gryn dipyn o ymatebion! Un o’r syniadau oedd- “beth yw’r positifs a’r negatifs o ‘sgwennu blogiau” – felly dyma hi, gan fy mod yn elwa gymaint drwy ysgrifennu blogiau, dwi am drafod y da a’r drwg o fynd ati i ysgrifennu, ac efallai gallaf annog eraill i ddechrau fynegi eu teimladau a’u barn drwy ysgrifennu drwy gychwyn blogio.

Toni’m yn gwybod beth i ddisgwyl pan y dechreuais ysgrifennu blogiau, felly eshi amdani yn hollol benagored, a meddylais i fyth y buaswn yn mwynhau rhoi fy nheimladau ar bapur gymaint. Mae blogio yn fy helpu i gymaint, ond yn well fyth, dwi’n credu fy mod yn helpu eraill mewn rhyw ffordd hefyd.

Ar ben hynny, dwi wedi gwneud cysylltiad gyda pobl arbennig drwy blogio. Yn ogystal â un person yn benodol. Ro’ni a Hanna wedi ysgrifennu blogiau ar gyfer gwefan meddwl ac ymatebais post Instagram Hanna rhyw ddiwrnod er mwyn bod yn gefn iddi gan ei bod i weld yn mynd drwy amser caled, ac o hynny dechreuodd y ddwy ohonym ni siarad. Doeddwn i byth yn meddwl y buaswn yn gallu cyfrarfod rhywun â oedd mor debyg i mi, ac roedd gwybod fy mod wedi helpu rhywun mewn cyfnod tywyll gyda geiriau syml jyst yn, waw. Yn ogystal, roeddwn yn gwybod fy mod wedi ffeindio rhywun uniaethu ag a thrafod ein teimladau.

Dangosodd hynny i mi pa mor bwerus oedd geiriau. Gall fod mor syml ag ‘wyt tin iawn?’! , mae hynny yn ddigon i helpu rhywun.

Gall ysgrifennu fod yn ddihangfa o’r byd am ychydig o amser. Dwi’n cael cyfnod o ganolbwyntio a chlirio fy meddwl drwy wneud.

Mae’r adborth dwi’n gael gan bobl, yn enwedig ar ôl fy mlog gyntaf yn hwb enfawr i mi. Rwyf hefyd yn cael pobl yn trafod am eu profiadiau nhw am iechyd meddwl gyda mi. Felly, credaf bod y pwnc yn creu cymuned fawr o bobl sy’n dod at eu gilydd er mwyn cefnogi eu gilydd e.e ‘meddwl’ ar trydar a gweplyfr. Mae meddwl wedi creu cymuned o bobl sy’n helpu a chefnogi eu gilydd, yn ogystal â ymgyrch ‘paid a bod ofn’ gyda Eden sy’n hollol wych!

Ond, er yr holl positifs, gall fod yna bwyntiau negatif. Yn ffodus iawn, dwi heb profi unrhyw brofiad negatif tra yn blogio, neu’n gyffredinol am fy mhrofiadau.

Er hyn, rhaid sicrhau eich bod yn hollol fodlon I’ch darn ysgrifennedig fod allan yn gyhoeddus gan gofio, nid bawb sydd o’r ru’n farn a chi a weithiau gall bobl eich barnu neu rhoid ymateb cas. Yn ogystal rhaid gwneud yn siwr eich bod mewn lle da er mwyn ymdopi gyda’r holl negeseuon ac ymatebion. Yn fwy na dim, mae’n dibynnu’n hollol ar sut fath o berson yda’ chi. Rhaid i chi fod yn berson eithaf agored, sy’n fodlon trafod am y mater hyn gan gofio bod llawer iawn o bobl am ei ddarllen.

Yn bendant, mae llawer iawn fwy o bositifs na negatifs drwy blogio am iechyd meddwl, ac yn well fyth, mae’r stigma tuag at y cyflwr yn cael ei chwalu fwy fwy bob dydd.

Felly, os ydych chi wedi meddwl am blogio, dim ots pa pwnc dachi’n dymuno ysgrifennu amdano, boed yn iechyd meddwl neu pheidio, ewch amdani!!

Normal. Ia, be ydy normal? Bod wastad yn hapus? Neu fel manwn ddeud yn Saesneg ‘Always have your crap together’. Ydy cael iselder neu gor bryder yn eich gwneud chi ddim yn normal? Oes yna rhywun actiyli yn normal? Duw a wŷr beth yw’r ateb. Yn sicr dydy cael problemau iechyd meddwl ddim yn golygu eich bod ddim yn normal… Dwy flynedd yn ôl, ro’ni yn meddwl nad oeddwn yn teimlo yn ‘normal’ ond erbyn heddiw, dwi’n honni be ddiawl ydy ystyr normal, ac â oes unrhyw berson yn ‘normal’? Ond ar yr adeg wrth edrych o’n cwmpas a gweld fy ffrindiau wastad yn hapus ac yn joio tra ro’ni mewn lle andros o tywyll, dyna pam yr oeddwn yn cymharu fy mywyd gyda’u bywydau nhw gan feddwl nad oeddwn yn normal. Dwin deall fwy ar fywyd erbyn heddiw (yn enwedig wrth ddiodda’ a helpu fy hun ymdopi, mae gen i feddwl agored iawn tuag at bywyd) felly, dwi’n gweld bod bopeth yn digwydd yn wahanol i bawb, ac yn cael effaith gwahanol ar bawb. Felly dosnam ffordd normal i fyw bywyd, dwi newydd orffen ysgol a ro’ni yn pendroni dros fynd i’r brifysgol a’i pheidio a nawr rwy’n gwneud prentisiaeth efo’r Urdd. Does dim rhaid dilyn y ‘crowd’ a fynd i’r brifysgol, mana wahanol ffyrdd i fyw bywyd- A ma’ hynny yr union ru’n peth efo’ch iechyd meddwl , ma pawb yn diodda’ neu’n ymdopi yn wahanol, a mae hynny yn oce.

Mae bywyd yn gallu bod yn ofnadwy o brysur weithiau. Mana wastad rhywbeth i’w gofio neud, a phan mae gan rhywun gant a mil o bethau i wneud, gall ein meddyliau ni fynd yn hollol wirion bost. Wastad pan fy mod i’n brysur, ma’n mhen i’n troi gyda’r holl bethau i gyd. Ma’ hynny yn hollol hollol normal!! Mae stryglo yn hollol normal ar adegau, nid yw neb yn gallu mynd drwy bywyd heb dderbyn cymorth bob hyn a hyn. A normal iawn iawn ydy hynny! Mae bod yn annibynnol yn wych ond mae cael barn rhywun arall ar bethau yn help mawr.

O fewn bywyd mae gan bawb eu rŵtîn, a phan mae rhywbeth yn mynd o’i le neu’n wahanol i’r rŵtîn dyna pryd mae pethau yn dechrau chwalu. Rydym fel pobl yn disgwyl i’n hunain weithio fel robots a bod yn iawn drwy’r adag, felly os yr ydym yn teimlo yn wahanol i’r arfer, rydym yn meddwl ei fod hi’n ddiwedd byd. Dylsa diwrnodau iechyd meddwl fodoli o fewn cwmnïau er mwyn helpu unigolion cael amser i ymlacio ac ail chargio eu batris (fel manwn ddeud), sa hynny yn helpu llawer iawn o bobl. Bydd hyn yn helpu normaleiddio iechyd meddwl o fewn gweithle.

O hynny, credaf bod dal stigma enfawr o fewn ysgolion am iechyd meddwl. Ble nad yw plant a phobl ifanc yn derbyn digon o addysg ar iechyd meddwl a sut i ymdopi a gofalu am eich hunain, byddai hyn yn helpu gwella dealltwriaeth plant a phobl ifanc am iechyd meddwl, ac efallai wedyn y byddai problemau iechyd meddwl yn cael ei dderbyn yn well gan plant a phobl ifanc. Dwin siarad o brofiad.

Fy ngobaith yw bod y sgwrs o iechyd meddwl yn dod yn hollol ‘normal’ gan bobl, yn enwedig o fewn ysgolion adeg arholiadau!! Mae hi wir yn bwysig siarad am eich iechyd meddwl, ac yn bwysicach oll, yn ystod adegau heriol. Mae sgwrs fer yn gwneud gwahaniaeth. A dyna sydd angen, i bobl ddeall effaith iechyd meddwl a gwneud gwahaniaeth ym mywyd rhywun sydd yn dioddef er mwyn gwneud iddynt deimlo yn ‘normal’. Ro’ni yn lwcus gan fy mod gen i bobl i droi at am sgwrs, ond nid yw pawb yn lwcus fel fi.

Dyma hi, fy ail mlog. Neshi ddarlledu fy mlog gynta’ ym Mis Tachwedd dwytha’ a roedd yr ymateb yn absylwtli ffab a toni’ ddim yn disgwyl gymaint o ymateb! Ond yn y cyfamser dwi wedi bod yn brysur yn y chweched yn gorffen fy mlwyddyn ola’ un yn yr ysgol ac roedd y gwaith eitha’ full on ac ro’nin abso hectic amser yr arholiadau. Felly dwi am sgwennu blog am sut ydy hi i fyw gyda cyflwr meddyliol a sut i ymdopi gyda pwysa’ gwaith ysgol, gan bod ysgol yn gallu bod yn strach a phoen enfawr i lawer ohonym. Dyma ychydig o’m mhrofiad i yn chweched Ysgol Syr Thomas Jones, Amlwch.

Ma’ pawb yn gwbo bod arholiadau yn gallu bod yn afiach, stresffyl a lot fawr o waith. Sy’n hollol draining. Yn enwedig os dachi fel fi yn casau arholiadau, rhowch draethawd i mi sgwennu unrhyw ddydd a swni rêl boi! Felly, dwi jest am rannu efo chi fy mhrofiada’ i a sut dwi’n ymdopi gyda profiada’ iechyd meddwl yn gyffredinol, yn ogystal ac ymdopi yn yr ysgol, gan fod gymaint o stigma ynghylch plant a phobl ifanc am y pwnc. Drwy wneud hyn, gobeithio y byddaf yn gallu helpu bobl eraill i ddarganfod dulliau newydd i’w helpu. Ma’r pethau bychain yn golygu lot mewn bywyd, a dwin bendant yn gweld hapusrwydd yn y pethau bychain.

Felly, er bod gen i lawer o waith ysgol aballu, roedd rhaid i mi fel unigolyn gwneud yn siwr mod i rili yn cadw fy mywyd tu allan I’r ysgol yn brysur. Ro’ni wastad yn gwneud yn siwr mod i wedi planio rhywbeth i edrych ymlaen ato, os yn catch ‘yp sydyn gyda ffrind neu’n day out, roedd hyn yn helpu cadw meddwl positif. Yn ogystal a hynny, rydw i wedi bod yn brysur iawn yn y flwyddyn dwytha gyda’m rôl fel cadeirydd fforwm ieuenctid Urdd Ynys Môn. Cefais llawer iawn o gyfleuoedd gwahanol dros y cyfnod, ac mae hyn wedi fy helpu’n fawr. Yn fy ail mlwyddyn yn y chweched, neshi basio fy mhrawf gyrru, ac o hynny ro’ni yn gallu bod yn fwy annibynol a chael joio fwy heb ddibynnu gymaint ar eraill. Nath hyn fy helpu gan fy mod wedi gallu dreifio i ardaloedd brydferth gwahanol i adolygu, yn ogystal â dreifio i llefydd gwahanol er mwyn mynd am dro a cadw’n heini.

Un o’r pethau gora’ neshi yn fy mywyd oedd ymuno gyda Chôr Ieuenctid Môn, bron i ddeg mlynedd yn ôl bellach ac yn yr adeg lle roeddwn yn dioddef fwyfaf, roedd mynychu ymarferion côr yn ddihangfa i mi. Manwn deud fod canu yn helpu’ch iechyd meddwl ac rwy’n siarad o brofiad ei fod yn bendant wedi gwneud daioni enfawr i mi. Dani gyd fel un teulu mawr yn y côr ac mae pawb yn ffrindau efo’u gilydd. Mae hynny yn help mawr.

Neshi rioed joio chweched yn gyfan gwbl, ro’n i wedi stryglo ddod i arfer gyda’r gwaith, gan fod y naid o TGAU i lefel A yn masif, tin basicali teimlo fel ti’n boddi yn y flwyddyn gyntaf, ac roedd diodda’ gyda phroblemau iechyd meddwl ar ben hynny yn gwneud hi’n amhosib ymdopi a dod i arfer. Ar ôl llawer iawn o yps and downs, llawer o gyfnoda’ lle ro’n i bron iawn a gadael chweched, penderfynais gollwng pwnc er mwyn fy helpu ymdopi, ac roedd hynny wedi gwneud hi’n llawer gwell ymdopi. Teimlaf fel fy mod wedi bod yn lwcus iawn o gael athrawon a phennaeth blwyddyn anhygoel â oedd yn helpu gymaint, yn cynnig eu amser i wrando arnai (yn malu cachu rhan amlaf), a nhw oedd yr rheswm ro’n i’n gallu aros yn chweched ac ymdopi gyda’r ddwy flynedd. Manwn sêr!!

Mi oni’n joio rhai elfennau o’r ysgol, megis yr adegau lle ro’nin gal helpu mewn digwyddiadau, yn ogystal â chynnal gwasanaethau ac arwain digwyddiada’ elusenol, roedd hyn yn fy helpu i yng nghanol yr holl waith! Ac os yr ydych yn fy nabod i byddech yn gwybod fy mod wrth fy modd yn gwneud hynny! So ro’ni yn manajio ffeindio positifs yn gannol y negatifs! Ac i fod yn onest nath y ddwy flynedd fflio heibio pan onin manajio ffeindio positifs drwyddo i gyd! Dyna ydy pwrpas bywyd, ffeindio’r pethau a pobl sy’n eich gwneud yn hapus er mwyn gallu mwynhau bywyd a gallu byw drwy’r amseroedd caled! A mae’n bwysig cael ffrindiau sy’n eich annog/llusgo chi drwy’r amser caled, a dwi’n ffodus iawn o hynny!!

I rhywun sydd yn dymuno mynd ir chweched blwyddyn nesaf neu yn cychwyn eich ail flwyddyn yn chweched, peidiwch a bod ofn mynd amdano- Ma’n gyfle gwych i’ch helpu chdi ddatblygu fel unigolyn, waeth pa mor anodd yw’r dwy flynedd. Dwi wirioneddol wedi sypreisio fy hun yn ystod y cyfnod! Ond cofiwch, nid gwaith ysgol a’r gradda’ rydych yn ei gael ar bapur yw’r peth pwysica’, ond eich iechyd meddwl a’ch hapusrwydd sy’n bwysig.

Mae hyn yn rhywbeth does ‘na’m llawer o bobl yn gwybod amdana i – dim ond y bobl rwy’n agos atynt sy’n ymwybodol o’r peth. Tydi o ddim fel fy mod i’n trio cadw’r peth yn gyfrinach, jyst dw i byth yn meddwl dod â’r peth fyny mewn sgwrs gan fy mod i’n trio ymddangos fel person ‘cryf’, a dio’m yn rhywbeth ma’ lot o bobl yn gyfforddus yn siarad amdano. Ond y gwirionedd ydy, nid yw iselder yn eich gwneud yn berson ‘gwan’ (er fy mod i’n teimlo fel ’na yn aml iawn).

Wel, dyma fy stori i:

Dros flwyddyn yn ôl dechreuodd popeth, pan oni’n brysur paratoi tuag at fy arholiadau TGAU ym mlwyddyn 11. Doeddwn i’m yn teimlo’n iawn, doeddwn i’m yn teimlo’n ‘normal’. Dechreuodd bopeth fynd i lawr allt, doeddwn i wir ddim yn gwybod be oedd yn mynd ymlaen. Roedd fy iselder a gorbryder wedi achosi i mi gael migranes felly roeddwn i wedi gorfod aros drosodd yn y ‘Sbyty am ychydig o nosweithiau, ond roedd popeth yn ymddangos yn iawn. Felly parhais gyda fy mywyd o ddydd i ddydd. Ar ôl dipyn, roedd hyn yn mynd yn anoddach ac anoddach, roeddwn i’n methu ysgol ar adeg ofnadwy o bwysig ond doedd ’na’m byd oni’n gallu ’neud i reoli fy hun, roeddwn i’n meddwl ’mod i’n mynd yn wallgof….

Er popeth oedd yn digwydd, roeddwn i wedi gallu mynychu pob un arholiad TGAU (wel, yn gorfforol, yn bendant nid yn feddyliol). Roeddwn i’n delio gyda gymaint o feddyliau yn mynd trwy fy mhen a gorfod dadlau gyda fy meddyliau yn ddyddiol, a hynny heb ddweud wrth neb am fisoedd.

Ar ôl cau fy hun yn fy ’stafell ac osgoi y pobl agosaf ataf, penderfynais fod rhaid i mi ddweud wrth rhywun. Felly, dywedais wrth fy nghariad (sydd wedi bod yn grêt) a wir ’wan, roeddwn i’n teimlo fel bod gymaint o bwysa’ wedi cael ei dynnu oddi ar fy ’sgwyddau ar ol siarad am y peth, er gwaetha pa mor embarrassed oni. Ond pam y dylwn i fod yn embarrassed o rhywbeth sydd tu hwnt i fy rheolaeth i, a rhywbeth sy’n hollol naturiol i llawer o bobl? Rwy’n credu mai stigma sy’n cael yr effaith yma ar bobl. Tydi pobl ddim yn gallu derbyn eu bod yn dioddef o broblem iechyd meddwl.

Yna es i at ddoctor ar ôl llawer o amheuaeth a newid meddwl, ond ar ôl cyrraedd roedd o’n hollol fine. I be oedd angen poeni gymaint? Dim fy mai i ydi o ’mod i’n teimlo fel hyn, pam ddylwn i deimlo cywilydd? Cymerais dros flwyddyn i actiyli derbyn y peth yn iawn, a pheidio bod â chywilydd ’mod i’n teimlo fel hyn.

Cefais dabledi tuag at iselder, ac roedd y ‘waiting game’ i rheina ddechrau gweithio’n iawn yn un hir ac anodd, ond roedd o werth o!

Meddyliwch am y peth, os y byddech yn torri eich coes neu yn cael unrhyw broblem corfforol, rydych yn mynd at ddoctor ac yn cael tabledi er mwyn eich gwella, felly pam fod gymaint o stigma ynghylch mynd at ddoctor gyda problemau meddyliol? Mae 1 ym mhob 4 yn dioddef o broblemau iechyd meddwl yn ystod eu bywydau, ac i fod yn onest ma’r stategaeth hyn yn syndod i feddwl fod rhywbeth mor ddychrynllyd yn actiyli rhywbeth normal.

Dwi’n berson hynod o brysur. Rwyf ym mlwyddyn 13 yn yr ysgol ar hyn o bryd ac yn paratoi tuag at fynd i’r Brifysgol blwyddyn nesaf. Y ffordd dwi’n gallu ymdopi gyda popeth ydy siarad – cymryd ychydig o amser o’m wythnos i siarad gyda ffrindiau neu rhywun rwyf yn ei drystio am sut dwi’n teimlo, yn enwedig pan rwyf yn teimlo straen gwaith ysgol yn peilio ar fy ’sgwydda’, mae o fel rhyddhad mawr cael siarad er mwyn gallu parhau gyda’r wythnos. Byddai pobl yn fy nisgrifio i fel person siaradus a ‘larger than life’ felly dwi’n joio siarad gyda pobl, a mae siarad am fy nheimladau yn bwysig iawn i mi!

Erbyn heddiw, does gen i ddim cywilydd cyfaddef fy mod yn dioddef o iselder, ac y mwyaf dwi’n siarad am fy mhrofiad, y mwya’ mae pobl yn rhannu eu storïau a’u profiadau gyda mi. Rydych yn sylweddoli pa mor gyffredin yw’r peth a faint o bobl sy’n dioddef.

Gofalwch am eich ffrindiau a theulu a byddwch yn ffeind gyda pobl. Gwnewch rhywbeth wneith achosi rhywun i wenu heddiw, dim ots os yw’n rhywbeth syml fel dweud “dwi’n hoffi dy wallt di” – mae geiriau caredig yn mynd yn bell!

Thanks for joining me!

Good company in a journey makes the way seem shorter. — Izaak Walton